Rijden onder invloed van drugs: Stand van zaken

Tekst ©JosNijsten2006

Het Amerikaanse Office of National Drug Control Policy (ONDCP) dwingt de individuele staten om de nultolerantie te adopteren die vastgelegd is in de DUID-wetten. DUID staat voor Driving Under the Influence of Drugs. Door die wetten worden bestuurders die een meetbare hoeveelheid cannabis - of zijn metabolieten - in hun lichaam hebben, gecriminaliseerd.

Onderzoek naar het effect van cannabis op de rijvaardigheid heeft de laatste jaren industriële vormen aangenomen. Bij een groeiend aantal wetenschappers is er een consensus dat cannabis de rijvaardigheid licht verzwakt voor een korte periode onmiddellijk na het gebruik terwijl het in het lichaam meetbaar blijft voor een veel langere periode. Dit betekent dat overeenkomstig de DUID-nultolerantiewet, bestuurders die niet onder invloed zijn, toch voor cannabisgebruik positief getest zullen worden.

Enkele recente herlezingen van de literatuur leveren de argumenten voor een meer genuanceerd beleid. Er is de studie van het Canadees Parlementair Comité van 2002 over cannabis. Er is een tweede studie die wereldwijd werd uitgevoerd door een team van 11 wetenschappers in 2005. Tenslotte is er in 2004 in Nederland de vergelijkende studie tussen cannabis, alcohol en andere drugs en hun invloed op de rijvaardigheid.

Het onderzoek van 2004 door de SWOV - Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) richtte zich op het verband tussen druggebruik en verkeersongevallen met gewonden. Daarvoor werden de dossiers van slachtoffers bestudeerd. Personen die een mix van verschillende stoffen gebruikt hadden, inclusief alcohol, bleken een hoog risico te lopen op het veroorzaken van een ongeval. Een beetje verrassend is het "verhoogde maar statistisch weinig belangrijke risico" op het veroorzaken van een ongeval bij gebruikers van amfetamines, cocaïne en opiaten.

En cannabis? "Geen verhoogd risico op verkeersongevallen werd vastgesteld bij bestuurders die cannabis gebruikt hadden," zo besloot de studie.

Het Comité Illegale Drugs van de Canadese Senaat, voorgezeten door senator Pierre Nolin, onderzocht een breed gamma aan zaken die met cannabis in verband gebracht worden. In het deel van het verslag dat gewijd is aan het rijden onder invloed van cannabis werd een aantal vroegere studies opnieuw onderzocht.

Het comité merkt op dat, terwijl cannabis slechts een zeer geringe invloed heeft op de rijvaardigheid, deze invloed een ongewone vorm aanneemt. Cannabis maakt bestuurders namelijk voorzichtiger, aldus de conclusie van de studie.

Vooral in lage doses "heeft cannabis weinig invloed op de vaardigheid die vereist is voor het besturen van een wagen."

In het meest recente overzicht van het onderzoek naar cannabis en autorijden, "Ontwikkeling van wetenschappelijk onderbouwde absolute grenswaarden (per se limits) voor het rijden onder invloed van cannabis (DUIC). Bevindingen en aanbevelingen van een deskundigenpanel.", kwam een team van onderzoekers tot dezelfde conclusies als de Canadezen dat wiet "een negatieve invloed heeft op de reactietijd en het baan houden" maar dat "cannabis leidt tot een meer voorzichtige rijstijl." Dit wil zeggen dat in tegenstelling tot alcoholgebruikers, de cannabisgebruikers hun verzwakking beseffen en deze overeenkomstig compenseren door voorzichtigheid.

Het deskundigenteam moest een antwoord formuleren over de te stellen grenswaarden. Zij verwierpen de nultolerantie die door drugczar John Walters was aanbevolen en die elk jaar in meer staten aanvaard wordt als wet. Omdat de metabolieten van cannabis meetbaar blijven voor dagen of weken na gebruik, "zal de nultolerantiewet veel cannabisgebruikers aanzien als bestuurders onder invloed, zelfs al dateert het gebruik van langere tijd daarvoor." Verder stellen de onderzoekers: "Hetzelfde geldt voor het groeiend aantal personen dat legaal cannabis gebruikt voor medische redenen. Zij zijn niet constant onder invloed maar zullen altijd meetbare concentraties in hun lichaam hebben."

In de studie wordt een grenswaarde aanbevolen van 3,5 tot 5 nanogram THC per milliliter bloed. Daarmee "zou een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen enerzijds bestuurders met resten van THC die niet onder invloed zijn en anderzijds bestuurders die het laatste uur of zo cannabis gebruikt hebben." Maar op het punt van de grenswaarde is de conclusie van de wetenschappers eerder behoedzaam. Uit het onderzoek blijkt dat bij hen die onder invloed waren, THC-concentraties gemeten werden van meer dan 10 nanogram/ml, wat minstens het dubbele is van de aanbevolen grenswaarde.

Nultolerantie werkt niet, zo besluiten de onderzoekers. "Lange of volledige onthouding, wat absoluut vereist is om aan de nultolerantie voor THC te voldoen, is onrealistisch. Vooral voor veel jongere bestuurders is dat een probleem aangezien zij een prioritair doelwit vormen voor DUIC-controle. De nultolerantie overschrijdt ook de grenzen van de privacy. Een bestuurder die gecontroleerd wordt twaalf uren na gebruik van cannabis, zal nog steeds meetbare THC-concentraties in het lichaam hebben.

De vraag of zij of hij al dan niet onder invloed is op het ogenblik van de controle, wordt niet meer gesteld."

De onderzoekers waarschuwen overigens tegen de DUID-wetten omdat zij kunnen misbruikt worden voor een heksenjacht op cannabisgebruikers. "DUIC-controle moet gericht zijn op de verbetering van de verkeersveiligheid en geen schietschijven zoeken die buiten hun rechtsgebied liggen. Volledige eliminatie van (illegaal) cannabisgebruik door nultolerantie-wetten is trouwens onrealistisch en contraproductief."

(Bronnen: DRC 21 april 2006 - http://www.canorml.org/healthfacts/DUICreport.2005.pdf - http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=15094417 - http://www.parl.gc.ca/37/1/parlbus/commbus/senate/com-e/ille-e/rep-e/repfinalvol1part4-e.htm)

Risicofactor

cannabis - risico 1.8 keer groter

0,5 gram alcohol per liter bloed - risico 2.7 keer groter

tussen 0,8 en 1,2 gram per liter - risico 7 keer groter

boven de 2 gram per liter - risico 40 keer groter

Meer weten over het gebruik van cannabis en de werking ervan op het cognitieve vermogen. Cannaclopedia biedt een uitgebreid overzicht aan in het Nederlands.

Mensen met een uitgesproken mening over cannabis in het verkeer, kunnen hun argumenten onderbouwen met wetenschappelijke gegevens van Dr. Franjo Grotenhermen van de IACM en Prof. Michael Karus van het nova-Instituut:

Cannabis, Straßenverkehr und Arbeitswelt – Recht, Medizin, Politik

Springer-Verlag, Heidelberg, 2002 - 400 bladzijden, 49,95 euro

http://www.agsp.de/html/r34.html (uittreksel)