Tekst ©JosNijsten2010
Een
psychose is een psychiatrisch toestandsbeeld (psychische aandoening), waarbij
de patiënt het normale contact met de - door zijn omgeving ervaren -
werkelijkheid kwijt is. Symptomen kunnen zijn: waandenkbeelden, paranoia,
hallucinaties, denkstoornissen, verwarring en verstoorde emoties. De symptomen
van een psychose zijn vooral bekend bij schizofrenie en andere psychiatrische
ziektebeelden.
Maar in
feite kan iedereen een psychose krijgen onder zeer extreme omstandigheden zoals
oorlog of mishandeling.
Grote
hormonale schommelingen, slaapgebrek, ernstige depressie, burn-out,
drugsgebruik, kunnen ook oorzaak zijn van psychoses. Zo kan bij een
alcoholvergiftiging een psychose optreden, beter bekend onder de naam delirium.
Soms is
de situatie niet zo duidelijk en verandert een burn-out of depressie langzaam
in een psychose. Het is een glijdende schaal, een grijs gebied tussen
dissociatie (van de wereld zijn) dat iedereen wel kent, en de totale psychose
waarbij je dingen ziet die er niet zijn. Er zijn vele gradaties hier tussenin.
Schizofrenie
(gespleten geest; σχίζω schizo,
φρενός phrenos) is een psychische aandoening die
in verschillende vormen en gradaties voorkomt en zich meestal openbaart tussen
het 15de en 30e levensjaar. Het is dus een aandoening die vooral jonge mensen
treft. Van elke honderd personen zal de ziekte zich bij gemiddeld één
ontwikkelen.
Schizofrenie wordt vaak verward met dissociatieve
identiteitsstoornis. De gespletenheid bij schizofrenie uit zich niet, zoals
vaak wordt gedacht, in een meervoudige persoonlijkheid, maar in een beeld
waarbij de samenhang in het denken, tussen waarneming en gedachten en tussen
emoties en gedachten in ernstige mate is afgenomen (1).
Psychose,
schizofrenie en cannabis
De vermeende relatie tussen cannabis en psychose bestaat
al heel lang. Tijdens de Tweede Opiumconferentie in 1924, stelde de Egyptische
delegatie dat "hasjiesj" even gevaarlijk was als opium en daarom
onder internationale controle moest komen. Hasjiesjgebruik veroorzaakte immers
"een ernstig en krachtig delirium, dreef tot gewelddadige handelingen en
de meest waanzinnige lachuitbarstingen. De chronische gebruiker wordt
uiteindelijk hysterisch en waanzinnig". Op basis van die bewering -
waarbij geen bewijsmateriaal werd aangevoerd - werd het hasjiesjverbod
internationaal aanvaard in 1928.
De film 'Grass' van Ron Mann biedt een mooi overzicht van
het vervolg van zoveel internationale solidariteit. Het begint in 1929. De
prohibitionisten prediken het verbod met het argument: Als je het rookt, dan ga je mensen vermoorden. Met andere woorden,
je gaat je gedragen als een psychopaat. Vijf jaar later maakt een nieuwe
'waarheid' het wat duidelijker: Als je
het rookt, word je waanzinnig. In 1940 orakelt Harry Anslinger, directeur
van het Federal Bureau of Narcotics (FBN): "Marihuana
is een verslavende drug die bij zijn gebruikers waanzin, criminaliteit en dood
veroorzaakt."
Die 'waarheid' blijft overeind want Mister Average
gelooft alles wat politici bijeen fantaseren. Als dat blinde geloof op de
wetenschappelijke rooster gelegd wordt door burgemeester La Guardia van New
York in 1944, en 31 onafhankelijke onderzoekers tot de conclusie komen dat
Anslinger nonsens vertelt, dan blokkeert hij het rapport en verbiedt verder
onderzoek. Hij jaagt op jazzmuzikanten want dat zijn marihuanagebruikers en het
zijn negers, een dubbele reden om in te grijpen voor Dirty Harry. Ook de
filmindustrie krijgt een nieuwe 'waarheid' te verteren: Als je het rookt raak je in de greep van satan en de goddeloze
homoseksuelen die Hollywood leiden.
Maar het hek is van de dam en de druk van de wetenschap
houdt aan. Tijdens een hoorzitting wordt Anslinger tot een knieval gedwongen in
1951. Hij geeft toe dat marihuana geen verslavende drug is die krankzinnigheid
en dood veroorzaakt. "Maar",
voegt hij er aan toe, volhardend in zijn boosheid, "het is een zekere eerste stap op weg naar de heroïneverslaving".
Tijdens die hoorzitting ging hij helemaal uit de bol en beweerde dat "achter elke joint een communist
schuilt".
Na al zijn vorige 'waarheden' doet Anslinger tijdens zijn
laatste dienstjaar in 1963 nog een ultieme poging: Als je het rookt, verlies je alle contact met de realiteit, je verliest
alle motivatie en je ondermijnt de nationale veiligheid.
De hysterie van Anslinger gaat niet mee op pensioen en
wordt het fundament voor de Drugs Enforcement Agency. Het FBN wordt DEA. De
vervolgingswaanzin krijgt enorme budgetten toegestopt om het verbod in stand te
houden en nieuwe 'waarheden' te ontwikkelen. Alle FBN-lijken worden opgegraven
en krijgen bij de DEA een nieuw leven als zombie. De steppin'stone theorie
blijft als dode stof ronddwalen in het decor. De waanzin, de krankzinnigheid,
het verlies voor realiteit, krijgen nu een nieuwe benaming. Ze worden samen in
een nieuwe 'waarheid' gegoten: Als je het
rookt zal je psychotisch en schizofreen worden. Vanaf 2001 wordt daar een
annex aan toegevoegd: Als je het rookt,
financier je de terroristen.
Ook nu nog blijft de geest van Harry Anslinger
ronddwalen. En net als in 1944 met het rapport La Guardia, staat het geloof
weer centraal en wordt de wetenschap enkel nuttig geacht als die ten dienste
staat van het geloof. De nieuwe 'waarheid' kan dan ook niet uitblijven: Als je het rookt, ben je niet normaal.
Dat zegt niet Anslinger maar Ciska Joldersma, Nederlandse prohibitioniste,
tijdens het Cannabis Tribunaal in december 2008. Ze zei daar ook nog bij dat
God bestaat maar levert voor geen enkele van haar beweringen enig bewijs. Het
is maar dat je het weet.
De repressieve aanpak die voortvloeit uit al die
politieke, religieuze en industriële 'waarheden' wurgt de samenleving en voedt
de agressie. Jongeren worden gecriminaliseerd omdat ze met een joint of met een
nanogram THC betrapt worden. Onder het mom van preventie worden ze dan naar de
hulpcentra gestuurd. De keuze die hen wordt aangeboden is beperkt: in de
hulpverlening gaan of proeven van de repressieve aanpak. Politici vertalen dat
dan maar al te graag in "meer en meer jongeren zoeken hulp voor hun
cannabisverslaving". De ene leugen versterkt de andere, repressief opbod
is het enige politieke antwoord. En het is niet alleen hier het geval. Volgens
een rapport van SAMHSA (US Substance Abuse and Mental Health Services
Administration) worden in de Verenigde Staten bijna vier op de tien personen
die in de hulpverlening terechtkomen, daar naartoe gestuurd via
strafrechtelijke procedures. Het is niet het gebruik dat gemeten wordt maar het
verbod. Het is hulpverlening of gevangenis (2).
Tot zover de politieke bijdrage tot het probleem van het
drugsverbod. We gaan nu eens zien wat de wetenschap daartegenover stelt.
Veel
geblaat en weinig wol
Er is heel veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen
cannabis en psychose. De resultaten zijn tegenstrijdig. Dikwijls zijn de
methoden van onderzoek bepalend voor het resultaat.
Veel schizofreniepatiënten gebruiken cannabis. Het is misschien
interessant om eerst te weten waarom ze dat doen.
Een Australisch onderzoek van de universiteit van
Adelaide leverde het volgende resultaat: Schizofreniepatiënten gebruiken
cannabis "om de symptomen van hun ziekte onder controle te houden, om zich
normaal te voelen.
Ze gebruiken het voor de waarneembare verbetering van hun
cognitieve functies, voor de vermindering van psychologische pijn en voor een
verhoogde energie." (3).
Bij een beperkt onderzoek in 2002 werd geen verband
waargenomen tussen cannabisgebruik en de ontwikkeling van psychose bij hoog
risico groepen.
Een honderdtal jongeren met psychotische problemen of met
een combinatie van eerstegraads psychotische stoornissen en een recente
vermindering in het functioneren, werden gedurende twaalf maanden gevolgd. De
onderzoekers erkennen dat cannabispsychose een strijdpunt is waarin de
bewijsvoering moeilijk is (4).
Wetenschappers aan de universiteit van Maastricht publiceerden
in 2004 een studie naar het mogelijke verband met psychose bij 2.473 jongeren
tussen 14 en 24 jaar over een periode van vier jaar.
Er werd een lichte verhoging van psychotische symptomen
gemeten (5).
Onder de titel "Oraal toegediende cannabis veroorzaakt
psychose bij lage doses" rapporteerde het persagentschap Reuters in april
2005 over een Zwitsers onderzoek met acht gezonde personen bij wie oraal THC
was toegediend. Twee van de proefpersonen ontwikkelden psychotische reacties
gedurende enkele uren na de toediening. Het bleek evenwel niet om lage doses te
gaan en ook niet om cannabis maar om marinol, gesynthetiseerde dronabinol in
sesamolie. Het artikel werd gretig door de traditionele pers op de voorpagina's
uitgesmeerd.
Bij gebrek aan een degelijke bewijsvoering voor het
bestaan van een door cannabis geïnduceerde psychose zijn alle middelen goed om
de schijn te wekken van gevaar (6).
In een Brits onderzoek van 2007 werden de symptomen
geanalyseerd van 757 personen die schizofrenie ontwikkeld hadden en van wie een
kwart cannabis gebuikt had in de loop van het jaar voorafgaand aan de eerste
diagnose. Er werden tussen de twee groepen geen noemenswaardige verschillen
waargenomen. De wetenschappers concludeerden dat dit de stelling tegenspreekt dat
cannabis een bijzondere schizofrenieachtige psychose veroorzaakt (7).
Toen in Groot-Brittannië in 2007 cannabis gereclasseerd
werd van Klasse C (geen arrestatie) naar Klasse B (arrestatie bij bezit)
publiceerde Dr. Theresa Moore van de universiteit van Bristol een overzicht van
zeven lange termijn studies om de politieke beslissing te ondersteunen. Volgens
dat onderzoek zou het risico op psychose met 41 procent stijgen bij
cannabisgebruik en zelfs verdubbelen bij personen die frequent cannabis
gebruiken (8). In de aanloop naar de beslissing van de Britse regering om
cannabis terug naar Klasse B over te hevelen, hebben verschillende Britse
politici zichzelf geout als voormalige cannabisgebruikers en zij bekenden
schuld. Het zou als een absurde grap beschouwd worden als in analogie daarmee,
politici zouden bekennen geen alcohol meer te consumeren, dit om een goed
voorbeeld te geven aan jongeren en omwille van het verband tussen
alcoholgebruik en aandoeningen aan hart en bloedvaten, leverziekten,
kwaadaardige tumoren en psychiatrische aandoeningen zoals depressie, manie,
fobieën, algemene angstgevoelens, persoonlijkheidstoornissen, schizofrenie en
zelfmoord. Een dergelijk engagement en de gedachte aan een daaruit
voortvloeiend alcoholverbod zou beschouwd worden als een gebrek aan kennis van
de regels van het internationale drugsbeleid en vooral van de invloed ervan op
de verkoopcijfers van Scotch en Guinness. Algemeen verbod op alcohol is geen
optie, eenvoudigweg omdat het de ontwikkeling van criminele structuren zou
bevorderen, inkomsten aan taksen zou verminderen, de politie zou afhouden van
belangrijker taken en de gevolgen voor de gezondheid zouden toenemen door het
gebrek aan controle en door de verontreiniging van het product. Al deze
ongewenste neveneffecten van een verbod zijn voor cannabis al goed ingeburgerd (9).
Een andere Britse onderzoeker bekijkt de situatie vanuit
geschiedkundig oogpunt. Hij maakt een vergelijking tussen enerzijds het
onderzoek naar een verband tussen alcohol en psychose en anderzijds naar een
verband tussen cannabis en psychose. Er worden uit onderzoek naar de
psychologische gevolgen van alcoholgebruik parallellen getrokken met het huidig
debat over de link tussen cannabis en psychose, "die tot voorzichtigheid
aanmanen voor een te snelle bewering dat er een onvermijdelijk oorzakelijk
verband is tussen cannabis en psychose." (10).
Nederland is in 2008 ook dringend op zoek naar argumenten
om cannabis als duivelskruid uit de Hof van Eden te verbannen. Volgens een
onderzoek dat Nederlandse wetenschappers in Trinidad uitvoerden met 472
personen tussen 12 en 23 jaar verhoogt cannabisgebruik het risico op het
ervaren van psychotische symptomen doch enkel wanneer het gebruik op jonge
leeftijd begon. Gebruik door personen onder de 14 jaar werd geassocieerd met
een verhoogde aanwezigheid van psychotische symptomen. Er werd geen verband
vastgesteld bij personen boven de 14 jaar (11).
Mensen die na cannabisgebruik langdurige psychotische
episodes meemaakten, kunnen vroege tekenen van schizofrenie vertonen. Dat
zeggen onderzoekers van de Aarhus universiteit in Risskov, Denemarken. Zij
vergeleken de genetische voorgeschiedenis van 609 personen die behandeld werden
voor "cannabis geïnduceerde psychose" met 6.476 personen die behandeld
werden voor schizofrenie of een gerelateerde psychiatrische conditie. De
onderzoekers stelden vast dat mensen die behandeld werden voor postcannabis
psychose, evengoed een familiegeschiedenis van schizofrenie hadden als degenen
bij wie de mentale ziekte gediagnosticeerd werd. "Cannabis geïnduceerde
psychose kan een vroeg teken zijn van schizofrenie maar is geen afzonderlijke
klinische entiteit. De zogenaamde cannabis geïnduceerde psychose en
schizofrenie zijn één en dezelfde stoornis. De onderzochte personen zouden
schizofrenie ontwikkeld hebben met of zonder cannabis," zei Dr. Mikkel
Arendt van de Aarhus Universiteit. Ondanks de recente beweringen over een link
tussen cannabisgebruik en psychose, zijn er geen empirische data beschikbaar
die een verhoging van het aantal schizofreniegevallen aantonen in
bevolkingsgroepen met statistisch hoger cannabisgebruik. Het is voor artsen ook
heel moeilijk om het onderscheid te maken tussen de verschillende
psychiatrische stoornissen en er bestaan geen specifieke lijsten van symptomen
en karakteristieken. Het is ook niet geweten of het roken van cannabis
schizofrenie kan veroorzaken maar er is een brede consensus dat je beter geen
cannabis gebruikt als je een verhoogd risico wil vermijden (12).
Niet alleen de door cannabis geïnduceerde psychose wordt
in vraag gesteld. Nieuw onderzoek van het Hammersmith Hospital in Londen toont
aan dat de toediening van 10 mg orale THC aan dertien gezonde vrijwilligers,
niet resulteert in de vrijgave van belangrijke hoeveelheden dopamine en dat de
waarnemingen "de gangbare modellen in vraag stellen die aanvoeren dat
striatale vrijgave van dopamine als mechanisme fungeert voor cannabis als
risicofactor voor schizofrenie." (13).
Maar hoe een onderzoek ook verloopt, welke methoden er
ook gehanteerd worden, op welke manier de gegevens ook geïnterpreteerd worden,
al die studies zijn ondergeschikt aan de simpele vaststelling dat een verhoogd
cannabisgebruik niet geleid heeft tot een verhoging van het aantal gevallen van
psychose en schizofrenie. Die vaststelling dateert van einde augustus 2009. Een
Brits onderzoek van de Keele universiteit van North Staffordshire heeft de link
tussen cannabisgebruik en een toename van mentale ziekten onderuit gehaald. De
onderzoekers stelden geen verhoging vast van het aantal gevallen van
schizofrenie of psychose in Groot-Brittannië over een periode van negen jaar
terwijl het gebruik van cannabis in die periode sterk toenam. Voorstanders van
cannabis zien in de resultaten een argument tegen het verbod en stellen ook dat
de media het rapport negeren. Het hoofd van het onderzoeksteam dat de studie
uitvoerde zei dat de gegevens nog te zwak waren als argument voor de vrijgave
van cannabis.
Het onderzoek werd uitgevoerd door Dr. Martin Frisher, Dr
Orsolina Martino van de medische faculteit van de Keele University, psychiater
professor Ilana Crome van de Harplands Academy, verslavingsdeskundige, en
medisch expert professor Peter Croft van het universitair onderzoekscentrum.
Vanuit hun basis in het Harplands Psychiatric Hospital in
Hartshill herzagen de vier deskundigen de opmerkingen van honderdduizenden
patiënten van 183 artsenpraktijken in Engeland, Wales, Schotland en
Noord-Ierland, op zoek naar wijzingen in het aantal schizofreniegevallen.
De studie werd ondernomen om na te gaan of eerdere
berichten van andere deskundigen het verhaal bevestigen dat de mentale stoornis
samen met de groeiende populariteit van cannabis zou toenemen. De studie
omvatte gegevens van bijna 600.000
patiënten per jaar van 1996 tot 2005, wat neerkomt op ongeveer 2,3 procent
van de Britse bevolking van de leeftijd van 16 tot 44 jaar.
Uit een recent onderzoek bleek dat cannabisgebruik
verviervoudigde tussen 1972 en 2002 en achttien keer meer bij jongeren onder de
18 jaar. Als volgens een andere studie het risico op schizofrenie 1,8 keer
hoger is bij matige gebruikers en 3,1 keer hoger bij zware gebruikers, en als
men aanneemt dat het risico hoger blijft gedurende 20 jaar, dan zou dat een
toename betekenen van het aantal schizofreniegevallen met 29 procent in de
periode tussen 1996 en 2005. In die periode bleef de incidentie van
schizofrenie en psychose evenwel stabiel of nam af.
"De gebruikelijke studiemodellen waarbij cannabis
gelinkt wordt aan schizofrenie en andere psychoses, worden daarom niet
ondersteund door dit onderzoek," zeggen de auteurs.
Die bevindingen kwamen kort nadat de Britse overheid
cannabis reclasseerde van Klasse C naar Klasse B, ondanks de deelname aan de
studie van een adviescomité drugsgebruik van de overheid (14).
Ook de studie (2007) van Dr. Matthew Hickman aan de
universiteit van Bristol wijst in die richting. Uit zijn onderzoek moest
blijken dat "als cannabis schizofrenie veroorzaakt, er tegen 25 procent
meer gevallen van schizofrenie zouden opduiken tegen het jaar 2010." De
studie werd gepubliceerd in Addiction Journal. Hickman stelt "dat zijn
onderzoek niet bedoeld is om uit te maken of cannabis al dan niet schizofrenie
veroorzaakt maar om te zien of de berekende stijging overeenkomt met de
gegevens waarover we beschikken met betrekking tot de ontwikkeling van
schizofrenie. Dat zal meer duidelijkheid geven over het belang van cannabis als
vermeende oorzaak van schizofrenie." Twee jaar later, in oktober 2009,
valt het verdict:
De onderzoekers hebben het bijkomend risico berekend van cannabisgebruik om schizofrenie te ontwikkelen, als er
een causaal verband bestaat tussen cannabis en schizofrenie. Zij stelden vast
dat er één additioneel geval van schizofrenie zou zijn op 2.800 zware
cannabisgebruikers tussen 20 en 24 jaar en één bijkomend geval op 4.700 zware
gebruikers tussen 35 en 39 jaar. Bij vrouwen variëren de cijfers van één
bijkomend geval op 5.470 zware cannabisgebruikers tussen 25 en 29 jaar en één
op 10.870 bij vrouwen van 35 tot 39 jaar. Het risico voor occasionele
gebruikers lag nog veel lager (15).
Maar, zoals Dilys Wood, nationaal coördinator van de
Legalize Cannabis Alliance, opmerkte, zijn de onderzoeksresultaten gepubliceerd
in de medische vakliteratuur maar toonden de andere media weinig of geen
interesse. Als het resultaat andersom was geweest, zouden alle kranten, radio
en TV er uitgebreid verslag over uitbrengen (16).
* We slikken nu al tachtig jaar allerlei theorieën over
cannabis als oorzaak van psychose maar ze zijn gebaseerd op los zand. De meest negatieve
conclusies durven gewagen van een zeer minimaal risico;
* Schizofreniepatiënten gebruiken cannabis "om de
symptomen van hun ziekte onder controle te houden, om zich normaal te voelen.
Ze gebruiken het voor de waarneembare verbetering van hun cognitieve functies,
voor de vermindering van psychologische pijn en voor een verhoogde
energie"(3);
* Cannabidiol (CBD), na THC de belangrijkste natuurlijke
cannabinoïde in de cannabisplant, wordt als antipsychotisch middel klinisch
onderzocht en aangewend (17);
* De politiek volhardt in een verbod waarvan ze het nut
niet kunnen aantonen. Wie zoals professor David Nutt in Groot-Brittannië, er
een wetenschappelijk onderbouwde mening op nahoudt, wordt door de regering de
laan uitgestuurd (18);
De politieke wil ontbreekt om de problemen die door het
drugsverbod gecreëerd en in stand gehouden worden, efficiënt aan te pakken. Met
problemen doel ik niet op de gebruiker of de kweker maar op de georganiseerde
drugscriminaliteit, op het witwassen door banken van de opbrengsten uit
internationale drugshandel (19), en alle andere belangrijke negatieve effecten
van het drugsverbod. Dat "de gezondheid van de gebruiker op het spel
staat" is een drogreden. Een door de overheid gecontroleerde markt (zoals
met alcohol) is onbetwistbaar veel gezonder, of minder ongezond, dan een door
criminele organisaties gecontroleerde markt. Er is geen politicus die daaraan
twijfelt. Toch zijn de meesten onder hen voor de handhaving van het verbod.
Meer nog: zij gebruiken de volksgezondheid als argument om hun
onwetenschappelijke mening te illustreren. Is het dat wat men 'schizofrenie'
noemt?
In de politiek is schizofrenie voor sommigen blijkbaar
geen psychische aandoening maar een kwestie van "consequent beleid" (20).
James Toole, hoofd van de Wereldfederatie van Neurologen, stelt dat
"wereldleiders en vooraanstaande politici regelmatig zouden moeten getest
worden op sporen van krankzinnigheid of mentale instabiliteit. Psychologische
tests zouden levensbedreigende afwijkingen kunnen onthullen." Machtsgeilheid
als oorzaak van psychosen (21)?
Het wetenschappelijk tijdschrift New Scientist
publiceerde in 2002 een studie over neurotisch gedrag bij religieuzen. Het
inpompen van schuldgevoelens veroorzaakt dwangneurosen. Als we de symptomen van
psychose er opnieuw bijnemen (1) … waandenkbeelden, paranoia, hallucinaties,
denkstoornissen, verwarring en verstoorde emoties, … het past allemaal perfect
in het religieuze plaatje (22).
Het is natuurlijk niet gemakkelijk om na te gaan waar de
oorzaak of oorzaken liggen van een psychose. Was de patiënt onder invloed van
de omschakeling van winter- naar zomertijd? Had de patiënt bijvoorbeeld een
oudere (biologische) vader (23)? Werkte de patiënt in een winkelcentrum met
muzak (24)?
We hebben het dan nog niet gehad over de negatieve
invloeden op de psyche van televisie, gsm, pesticiden, stress,
relatieproblemen, enz.
Geregeld verschijnen onderzoeksresultaten over tabak en
alcohol als oorzaken van psychose en schizofrenie. Daar gaat het niet om
mogelijk minieme risico's zoals bij cannabis maar om reëel gevaar. Ongeveer 80
procent van alle schizofreniepatiënten rookt tabak (25). In naam van de
volksgezondheid zal de overheid kampanje voeren om de burgers te sensibiliseren
en hen tot matiging van hun gebruik aan te sporen.
Misschien zijn er minder psychosegevallen als de mensen
wat minder belazerd, betutteld en gecontroleerd worden …
Wie weet? Het is alleszins het proberen waard.
Referenties
(1) http://nl.wikipedia.org/wiki/Psychose
(2) NORML
P. Armentano 2009 Oct;
(3)
Schofield D, et al. Aust N Z J Psychiatry 2006;40(6):570-4) - juni 2006
(4)
Phillips L.J. et al. Aust N Z J Psychiatry 2002 Dec;36(6):800-6;
(5) Henquet C, et al. BMJ 2004 Dec 1;
(6) Favrat
B, et al. Two cases of "cannabis acute psychosis" following the
administration of oral cannabis. BMC Psychiatry 2005;5:17
(7) Boydell
J, et al. Schizophr Res 2007 Apr 24;
(8) Moore TH, Zammit S, Lingford-Hughes A, Barnes TR, Jones PB, Burke M, Lewis G. Cannabis use and risk of psychotic or affective mental health outcomes: a systematic review. Lancet 2007;370(9584):319-28.
(9) http://image.guardian.co.uk/sys-files/Guardian/documents/2007/07/27/cannabis_new.pdf
(10) Crome
IB. Crim Behav Ment Health 2007;17(4):204-14;
(11) Konings M, et al.
Acta Psychiatr Scand. 2008 Apr 28;
(12) Arendt et al. Arch
Gen Psychiatry. 2008;65(11):1269-1274 - NORML News van 13 november 2008 -
Reuters 3 november 2008;
(13) Stokes PR, et al. Neuroimage 2009 Jun 16;
(15)
Hickman et al. If cannabis caused schizophrenia-how many cannabis users may
need to be prevented in order to prevent one case of schizophrenia? England and
Wales calculations. Addiction, 2009; 104 (11): 1856 DOI:
10.1111/j.1360-0443.2009.02736.
(16) The
Legalise Cannabis Alliance UK: http://www.lca-uk.org/
(17) Dossier cannabidiol:
http://www.cannaclopedia.be/CBD.htm (in voorbereiding)
(18) Professor David Nutt, hoofd van de afdeling drugs bij het Britse
ministerie van volksgezondheid, werd in 2009 door premier Brownie ontslagen
omdat hij de wetenschappelijke vaststelling dat cannabis minder gevaarlijk is
dan tabak en alcohol, in zijn verslag had opgenomen.
(19) Uitspraken Antonio
Maria Costa over drugsgeld (http://www.guardian.co.uk/global/2009/dec/13/drug-money-banks-saved-un-chief-claims)
(20) Krantenartikel "Wisselen van ministerpetje kan tot
schizofrenie leiden"
- De Morgen 19 juli 1995.
(21) Krantenartikel "Bent u ook machtig en psychopaat?" - De Morgen 20 juni 2001.
(22) Krantenartikel "Rooms-katholieken zijn vaker
neurotisch" - De
Morgen 31 mei 2002.
(23) Krantenartikel "Oudere vaders dragen schizofrenie over op
kinderen" - De Morgen
17 april 2001.
(24) Krantenartikel "Jingle Bells is psychoterreur" - De Morgen 3 december 2003.
(25) "Most
people with schizophrenia smoke tobacco" myDr.2001, CMPMedica Australia,
2000-2009.
