Kunststoffen uit hennepvezel
Een ecologisch verantwoord project (Oostenrijk)
Tekst: ©JosNijsten2008
Het doel van het Zellform-project was de ontwikkeling, productie en
marktintroductie van een grondstof, gemaakt uit plantaardige vezels, niet
toxisch, milieuvriendelijk, flexibel in verwerking, zonder toevoegingen of
bindmiddelen, minerale kleurstoffen en coatings
uitgezonderd. Daarbij mocht noch de ruwe grondstof, noch het productieproces,
enige negatieve invloed hebben op het leefmilieu en de gezondheid van de
mensen.
Dit werd bereikt door
het gebruik van chemicaliën te vermijden en de productie-energie te beperken.
Een gesloten watercircuit en het gebruik van zonne-energie is tevens
noodzakelijk om de duurzaamheid van het project te waarborgen.
Recyclage is een ander aspect waarmee rekening gehouden werd, maar uitstoot - bijvoorbeeld door transport van het ene werelddeel naar het andere - kan een probleem worden. Daarom biedt recyclage alleen een oplossing in de onmiddellijke omgeving van de productie. Er wordt dan ook geopteerd voor decentralisering.
Los
van de bovenstaande criteria was het noodzakelijk de economische en technische
uitvoerbaarheid te verzekeren, teneinde uit ecologische overwegingen minstens
een deel van de productie van gebruiksgoederen te realiseren. Het is daarom dat
het productengamma onderhevig is aan dezelfde tijdsbeperkingen als de huidige
ontwikkelingen. Met de evolutie van het project groeien de
toepassingsmogelijkheden van de grondstof. Zo is er een direct verband tussen
de mechanisering en automatisering van de procestechnologie, de grootte van het
verwerkingsbedrijf enerzijds, het bereikbare marktaandeel en de vervangbare
synthetische producten anderzijds.
De zakelijke activiteiten van Zellform situeren zich momenteel in de productie en verkoop van hoogkwalitatieve producten die voldoen aan de bovenvermelde vereisten, en in de ontwikkeling van vernieuwende grondstoffen uit plantaardige vezel.
Op lange termijn wordt gewerkt aan de realisatie van meubels en andere gebruiksgoederen, marktstudie en productiebedrijfsontwikkeling.
Hempstone
In
de voorbije drie jaar heeft het bedrijf een procestechnologie en een grondstof
ontwikkeld die 'Hempstone' werd gedoopt.
Talrijke producten kunnen gemaakt worden met deze grondstof. Daarom werd een begin gemaakt aan een onderzoek naar de economische leefbaarheid van het project en naar de doelgroep in de markt. In een pilootinstallatie worden kleine hoeveelheden geproduceerd: productervaring wordt opgedaan, de installatie wordt geoptimaliseerd en de markt wordt afgetast. Momenteel werkt het bedrijf aan een uitbreiding van de capaciteit en aan een prijskwaliteit verhouding die nieuwe toepassingen mogelijk maakt.
De grondstof laat zich bijzonder goed
modelleren
Toepassingen
Omdat plantaardige vezels en grondstoffen een natuurlijke en esthetisch aangename uitstraling hebben kunnen deze stoffen aanbevolen worden voor de afwerking van interieurs. Het potentiële toepassingsgebied voor Hempstone is vooral interessant omdat hennepsteen voor 100 procent uit plantaardige vezel gemaakt is en daarom ecologisch beter scoort dan andere stoffen in de kunststofsector. De stof heeft een homogene dichtheid, biedt heel wat designmogelijkheden en de productie in kleine hoeveelheden is commercieel leefbaar. Thans is de grondstof zo ver ontwikkeld dat bepaalde toepassingen onmiddellijk kunnen gelanceerd worden:
Interieurafwerking
en meubels beslaan een groot deel van het gamma: stoelen, tafels, schappen,
planken, muurbekleding, bedden, bowls en kegels, lampenkappen, borden, potten,
kruidenpotjes, ... kunnen uit dit onbreekbaar en aangenaam materiaal gemaakt
worden. De stof biedt mogelijkheden die doorgaans enkel met synthetisch
materiaal kunnen worden bereikt.
De leefomgeving van jonge kinderen en volwassenen zou toch non-toxisch en milieuvriendelijk moeten zijn. Daarom kunnen producten als schrijfgerief, speelgoed, werktuigen, allerhande handvaten, klinken en knoppen, diverse uitrusting voor school en kinderverblijf, uit hempstone gemaakt worden.
De
uitstekende akoestische eigenschappen van de grondstof opent mogelijkheden voor
gebruik bij muziekinstrumenten, slagwerkinstrumenten, luidsprekerkasten,
autoradio’s, en talrijke andere zaken waarvoor thans synthetische kunststoffen
gebruikt worden.
In een later stadium behoren keyboards, computermuizen, telefoontoestellen, bankkaarten, omhulsel van alle mogelijke toestellen in elektronica en vrijetijdsindustrie, ... tot de mogelijkheden. Verder biedt de auto-industrie, met zijn talrijke kunststofonderdelen, perspectieven voor de toekomst.
Ook in de verpakkingsindustrie dienen toepassingen zich aan.
Productie van Hempstone
Natuurlijke hennepvezels (in de mate van het mogelijke biologisch geteeld) worden in water gelegd. Geen chemische of andere stoffen (uitgezonderd pigmenten) worden toegevoegd. De structuur van de vezels wordt gewijzigd met fysische methoden. Er zijn verschillende manieren in gebruik voor de vorming en verwerking ervan, afhankelijk van welke vorm en grootte vereist wordt. Tijdens het 'natte deel' van de productie wordt het materiaal gevormd. De zachte natte vezelpasta wordt hard naarmate het water eruit verdampt. De hennepsteen krimpt dan. Het resultaat heeft een oppervlak dat eruit ziet als dik leder dat met de hand gepolierd wordt.
Tijdens
de ontwikkeling werden de voordelen van Hempstone ten
opzichte van andere vezelproducten duidelijk: het heeft betere technische
eigenschappen (duurzaamheid, homogeniteit, handelbaarheid) en minder negatieve
invloed op het leefmilieu (dit werd onlangs nog onderzocht). De esthetische
waarde is groter en de investeringskosten liggen lager vanwege zijn commerciële
leefbaarheid op kleinere schaal.
Het Oostenrijkse Gesellschaft für ökologische Fasertechnologie dat de Hempstone ontwikkelde, is van mening dat de doelstelling bereikt werd, nl. het vervangen van synthetische kunststof, vooral dan de kunststoffen die problemen veroorzaken, zoals pvc.
Hempstone heeft immers volgende eigenschappen:
* de vereiste technische eigenschap hard en sterk te zijn
* de basisgrondstof (hennep) is hernieuwbaar
* het verwerkingsproces levert weinig emissie
* de toepassingen zijn non-toxisch en milieuvriendelijk
* kan zowat oneindig gerecycleerd worden
* kan economisch verantwoord geproduceerd worden
Om dat doel te bereiken werd een pilootinstallatie gebouwd en het productie- en verwerkingsproces worden continu verbeterd en aangepast aan de economische situatie. De beperkte productie leverde een inzicht in de marktsituatie en in de mogelijkheden van serieproductie. In samenwerking met investeerders wordt thans gewerkt aan de bouw van een commerciële installatie (100 ton per jaar) en aan een marktonderzoek op basis van de met grotere productie gepaard gaande lagere kosten.
Langzaam
maar zeker is de commercialisering op gang aan het komen. Vooral meubels en
muziekinstrumenten vormen geschikt promotiemateriaal voor deze natuurlijke en
honderd procent ecologische grondstof.
Gitaren van Mada zijn daar een elegant voorbeeld van. Vernieuwend, zowel in design als in materiaal. Het is ook voor het eerst dat met een plantaardig product een vaste vorm gemaakt wordt, één geheel, zonder hoeken, zonder verbindingen. Hennep maakte dit mogelijk. Het is een hernieuwbare grondstof die voor honderd procent uit hennepcellulose bestaat, zonder harsen, honderd procent plantaardig.
Na zeven jaren van testen en verbeteren werd in de herfst van 2006 het gewenste resultaat bereikt. Adam Wehsely-Swiczinsky (designer) en Andi Neubauer (gitaarbouwer) ontwikkelden samen de hennepgitaar en stelden haar voor op de MusicExpo in Wenen in september 2007. Willie Nelson liet een hennepgitaar overvliegen uit Oostenrijk naar New York om in het Hard Rock Cafe van Times Square te spelen tijdens een benefiet ten voordele van de SBA (Sustainable Biodiesel Alliance), samen met Woody Harrelson en Daryl Hannah.
Contact: Adam Wehsely-Swiczinsky,
Hollandstrasse 9, A-1020 Wenen
office@awsdesign.cc - www.madaguitars.com
(Foto Mada: AWS Designteam)
http://www.guitarsite.com/news/electric_guitar/guitars_made_from_hemp/