Is uw werkgever drugsvrij?

DOSSIER DRUGSTEST DEEL 3

Tekst ©JosNijsten2006
Illustratie ©ChristianGaudin

Misschien is uw werkgever clean, misschien niet. Het zal wel een beetje zijn zoals bij het personeel, met dit verschil dat werkgevers zichzelf niet ontslaan voor hun eigen drugsgebruik of verslaving. In zo een situatie verliest een mens nogal gemakkelijk zijn onpartijdigheid.

Het testen van personeel op drugs wordt zonder meer aanvaard. Het wordt ons zo opgelepeld dat we drugstesten al zonder verder nadenken automatisch associëren met jongeren en personeel. Nooit met de werkgevers.

"Vindt u dat werkgevers hun personeel mogen testen op drugs of alcohol?", vroeg de VRT in een online peiling. Is de veiligheid van een bedrijf dan niet afhankelijk van iederéén die er werkt en/of aanwezig is? Inclusief de bedrijfsleiding? Is het niet het recht van het personeel te weten of hun werkgever een drank- of drugsprobleem heeft. De toekomst van elk personeelslid is rechtstreeks afhankelijk van het psychische en fysieke vermogen van de werkgever. De verantwoordelijkheid is groot, je kan ze best eerlijk onder mekaar verdelen en samen 'drugstesten' (of helemaal niet).

Tilt

Het gebeurde ongeveer twintig jaar geleden. Ik woonde op een kamertje boven een café in de Antwerpse stationsbuurt. Elke dag om 10 uur stipt ging de zaak open. Voor een koffieverslaafde als ik was dat perfect.

Ook om tien uur stipt kwam een andere vaste klant binnen. Het ritueel was alle dagen hetzelfde: zwarte koffie en duizend frank (25 euro) "op de kas". Dat is Antwerps voor bingo. Tegen de middag stopte hij met spelen, gewoonlijk met een negatief saldo van enkele tienduizenden. Dat bleef zo een paar maanden duren en dan rijst toch wel de vraag waar dat geld vandaan blijft komen... nu ja, het zijn mijn zaken niet.

Maandagochtend 10 uur. Zelfde scenario, zwarte koffie en geld op de kas. Als tegen half twaalf zowat veertigduizend frank door de bingo is opgeslokt, komt een dertiger de zaak binnengestormd. Hij grijpt de bingospeler vast, slaat hem door de speelkas en moet uiteindelijk door vier man worden tegengehouden om een moord te verhinderen.

De ware toedracht horen we later. De man had een goeddraaiende zaak met achttien personeelsleden. De vrijdag voor het incident had hij zijn personeel gemeld dat de zaak failliet was en dat iedereen met onmiddellijke ingang werkloos werd. Ja, dat verduidelijkt alles. Jammer voor de werknemers, maar ze hadden beter moeten weten met wie ze in de boot gingen. Ze hadden hun werkgever maar regelmatig aan een betrouwbaarheidstest moeten onderwerpen. De werkzekerheid kan immers niet afhankelijk gemaakt worden van gokverslaafden.

Even een stapje verder, naar de andere kant van de stad, Antwerpen-Zuid, de omgeving van het Hof van beroep aan de kaaien. Zowel in de voor- als in de namiddag zijn er rechtszittingen. Na de ochtendzitting wordt druk nagetafeld en de omliggende eetcafés lopen vol. Je kan echt heel goed eten aan de Antwerpse Zuiderdokken. Dat wordt dan met een paar Leffe's en/of een half litertje wijn doorgespoeld. Daarna is het weer tijd om te oordelen en te veroordelen. Zullen we de dames en heren van het Hof ook eens onderwerpen aan een test en de nultolerantie handhaven waarvoor anderen veroordeeld worden? Het zal een behoorlijke ravage worden. Het is alleszins duidelijk dat gerechtelijke verantwoordelijkheid niet afhankelijk kan gemaakt worden van personen die onder invloed zijn.

High! Society

Volgens de Franse drugsdeskundigen Astrid Fontaine en Michel Hauttefeuille is er een stijgend cannabisgebruik bij managers, bankiers, zaakvoerders en hoog kaderpersoneel (Bron: ANSA 3 mei 2006).

Het is ook bekend dat heel wat 'vlotte managers' en bedrijfsleiders verslingerd zijn aan cocaïne (Bron: European Opinion Research Group). So what. Is dat een probleem? Managers moeten 'targets' halen om dikke premies te innen. Af en toe een lijntje brengt alles weer cool onder controle. "Hey werknemer, schiet een beetje op want ik moet mijn target halen!" Het heeft te maken met de competitie die de vrije markt overheerst. Wie competitie zegt, zegt doping. Het is overal en het wordt overal gebruikt.

"Mensen zullen drugs blijven gebruiken. Daarom is het beter dat ze cocaïne kopen van een respectabel zakenman dan van een crimineel."

Dat zei Richard Stevenson, Brits conservatief politicus en ex-adviseur van Mitraillette Thatcher, in 1991 aan de krant De Morgen. Hij pleitte voor de vrije markt van soft- en harddrugs. "De staat kan nog altijd een waarschuwing op de verpakking plaatsen," zei hij.

Het "probleem" is maar zo groot als je het zelf wil opblazen. Er is gebruik en er is misbruik, tot in de highste regionen. In 22 van de 28 gecontroleerde toiletten van de Duitse Bundestag werden resten van cocaïne aangetroffen. Een week daarna in het Engelse Hogerhuis ook. Twee op twee, dat is een goede score. Eerder onderzoek wees al uit dat op zowat alle bankbiljetten sporen van cocaïne worden aangetroffen.

Voor de gewone werknemers worden de drugstesten op het werk veralgemeend. Dat blijkt uit een onderzoek dat in Engeland gevoerd werd over een periode van 18 maanden door The Independent Inquiry into Drugtesting at Work (what's in a name?). De conclusie luidt dat het drugstesten in bedrijven en werkplaatsen dramatisch zal toenemen in de komende jaren.

Een peiling wees uit dat zowat 78 procent van de werkgevers overweegt om zijn personeel te verplichten een test te ondergaan op het gebruik van illegale stoffen.

Verder waren 32 procent van de bazen helemaal niet bezorgd over de impact die dergelijke tests kunnen hebben op het privé-leven van hun werknemers.

Maar het rapport liet ook een sterke waarschuwing horen aan de werkgevers: "Probeer het privé-leven van uw personeel niet te controleren." De voorzitster van de studiegroep, Ruth Evans, zei: "We weten dat het testen zinvol is in specifieke risicovolle en gevoelige bedrijfstakken. Maar het is spectaculair dat buiten die sectoren werkgevers voorstander zijn van het testen van hun personeel. We lopen het gevaar af te glijden naar een situatie waar werkgevers een quasi beleidsrol gaan spelen. We begrijpen dat drugsmisbruik de mensen zorgen baart maar drugstesten zijn geen wondermiddel. De realiteit is dat investeren van tijd en geld in een verbeterd management veel doelmatiger is dan drugstesten."

"Dit gaat ook over een evenwicht tussen werk en privé en het besef dat ongezonde en stressvolle werkomstandigheden bijdragen tot alcohol- en drugsmisbruik."

De conclusies van het onderzoek waarschuwen de werkgevers tegen drugstesten. Het rapport stelt: " Drugstesten kunnen een rol spelen in sectoren waar veiligheid en openbare belangen primeren. Maar er is geen plaats voor drugstesten in de meeste bedrijven en ze zouden zeker niet mogen aangegrepen worden om het privé-leven van het personeel te onderzoeken."

De realiteit is evenwel dat élke gelegenheid aangegrepen wordt om anderen te controleren, de voorbeeldenlijst wordt dagelijks aangevuld.

Het gevaar op fouten komt echt niet van de werknemers alleen. Ook de werkgever kan een gevaar betekenen voor het bedrijf. Een eenzijdige controle zal dan ook weinig resultaat opleveren bij de eindafrekening. Het lijkt me verstandig dat in geval van drugstesten op het werk, de werkgever het goede voorbeeld geeft.

De motorische en/of psychische verzwakking wordt als een gevaar beschouwd als die verzwakking het gevolg is van drugsgebruik door werknemers, niet als de werkgever, de rechter, de politicus de gebruiker is. Nochtans dragen die laatsten de grootste verantwoordelijkheid.

Alleen wie zuiver water pist, mag de eerste steen werpen.

Lees hier het volgende deel van het dossier Drugstests